سيف بن محمد سيفى هروى
15
پيراسته تاريخنامه هرات ( فارسى )
تغارجار كه داماد چنگيز خان بود ، گفت يك امروز من شهر نيشابور را گرد پيچ كنم و مواشى كه در اين حوالى بود برانم . با ده هزار سوار ، از چهار طرف شهر درآمد ، و اكثر مواشى ايشان را بگرفت . نيشابوريان به جنگ بيرون آمدند . قضا را تيرى بر تغارجار آمد ، و هم بدان زخم بمرد . [ 60 ] شاهزاده تولى خان با سپاهى چون مور و ملخ بىعدد به نيشابور رسيد . و سه هزار چرخانداز و صد منجنيق و عرّاده و هزار خرك و چهار هزار نردبان و هزار و هفتصد نفطانداز ، و با وجود آنهمه احجار جبال نيشابور دو هزار و پانصد خروار سنگ با خود آورده بود . روز چهارشنبه منتصف ربيع الآخر از چهار طرف شهر نيشابور تمامت سپاه صف بركشيدند . [ 61 ] سپاه كفّار ، خندق شهر را انباشته بودند ، و ديوار بارو را قرب هفتاد جاى سوراخ كرده ، و ده هزار مغول بر شرفات بارو برآمده . نيشابوريان به جان مىكوشيدند و جام شهادت مىنوشيدند . [ 62 ] روز شنبه به هنگام زوال ، تولى خان ، نيشابور را بگرفت . خاتون تغارجار با ده هزار سوار در شهر هركه را مىيافت ، مىكشت . از روز شنبه تا چاشتگاه چهارشنبه كشش كردند و از جمله خلق نيشابور غير چهار كمانگر هيچ آفريدهء ديگر را زنده نگذاشتند . حصار نيشابور را با زمين متساوى گردانيد و هفت شبانروز آب درو بست و جو مزرع گردانيد . [ 63 ] خلق كشتهء نيشابور را دوازده روز شمار كردند ، هزار هزار و هفتصد و چهل و هفت هزار مرد ، بىعورت و اطفال در قلم آمد . 6 . خراب كردن حصار كو و كورينان چون تولى خان ، نيشابور را خراب كرد ، لشكر به طرف هرات كشيد و چون به حدود بادغيس رسيد ، پيش او عرضه داشتند ، كه در اين نواحى موضعى است كه آن را كو و كورينان خوانند . حصارى دارد در غايت حصانت و استوارى ، و بىتاژيك سه هزار مرد ، از پيادگان لشكر جمال الدين شورچه - كه از لشكركشان سلطان جلال الدين است - در آن حصار ساكن شده و ما يحتاج حصار دارى به مرور ايام و كرور اعوام جمع كرده . تولى خان روز ديگر با تمامى لشكر به پاى آن حصار آمد . [ 64 ] بعد از آن به دو روز بفرمود ، تا سپاه از جوانب حصار درآمدند . و در آن حصار ، شيخى بود چهل سال رياضت كشيده و او را خواجه كورينان گفتندى . به نفس خود با كفار حرب درپيوست . مردم حصار ، همه يكدل متوجه حرب شدند . هشت شبانروز از درون و بيرون حرب و شبيخون بود . روز دهم ، تولى خان با تمامى سپاه پيش رفت . در يك ساعت ،